Dlaczego w skrajnym upale nie powinno się betonować konstrukcyjnych elementów domu?
Polska położna jest w umiarkowanej strefie klimatycznej, którą pod względem cieplnym przyjęło się uważać za przyjazną nie tylko dla ludzi, ale i dla przyrody. Niestety, systematyczne ocieplanie się klimatu na Ziemi sprawia, że latem temperatura powietrza w środku dnia potrafi także u nas dochodzić nawet do 40°C. Dla prac związanych z betonowaniem konstrukcyjnych elementów domu jednorodzinnego są to pod względem termicznym warunki skrajnie niekorzystne.
Temperatura powietrza w granicach 20-25°C, a także bezwietrzna pogoda i zachmurzone niebo, to idealne warunki dla prowadzenia prac betoniarskich. Gdy temperatura ta jest nieco wyższa, to wciąż jest jeszcze możliwe wykonanie dobrych jakościowo żelbetowych i betonowych elementy domu.
Na pewno jednak nie da się ich zrobić z mieszanki betonowej przygotowywanej na placu budowy w betoniarce (Fot. 1), ponieważ zanim na deskowanie zostanie dostarczona kolejna niewielka jej porcja, z tych ułożonych wcześniej zdąży już wyparować woda zarobowa. Da się tego uniknąć jedynie wtedy, jeśli skorzysta się z oferty wytwórni betonu towarowego (Fot. 2) i zamówi w niej – w odpowiedniej ilości – taką mieszankę betonową, do której będą dodane domieszki opóźniające wiązanie cementu.
Warto jedynie sprawdzić, czy mieszanka ta została przygotowana z pewnego cementu, wyprodukowanego w Polsce lub innym kraju Unii Europejskiej. Jest to istotne nie tylko dlatego, że pod względem składu i parametrów technicznych spełnia on wymagania obowiązującej normy cementowej. Betonowe i żelbetowe elementy domu wykonane z pewnego cementu mają przede wszystkim niższy ślad węglowy. Dzięki temu mają wyraźnie mniejszy wpływ na ocieplanie się klimatu na Ziemi niż cementy wyprodukowane w innych miejscach na świecie.
Ekstremalne upały i betonowanie
W gorące dni dobrym rozwiązaniem jest betonowanie elementów domu we wczesnych godzinach porannych, gdy po nocy powietrze jest jeszcze stosunkowo chłodne. Nawet jednak wtedy należy zadbać o to, by było ono dobrze zorganizowane i przebiegało możliwie szybko. Dlatego na przykład podczas wykonywania stropów do podawania mieszanki betonowej przewodem połączonym z pompą do betonu, a następnie do jej rozgarniania, wibrowania, wyrównywania i wygładzania powinny być zaangażowane co najmniej cztery osoby (Fot. 3).
Trzeba też wtedy zadbać o to, by ze świeżo ułożonego betonu wyparowywało do otoczenia jak najmniej wody zarobowej. Dlatego przez pierwszych kilka dni jego twardnienia świeżo zabetonowane elementy – zwłaszcza płyty fundamentowe i stropy żelbetowe – należy często i intensywnie zraszać wodą (Fot. 4), a następnie szczelnie osłaniać je foliami budowlanymi (Fot. 5).
Zobacz: Jak w upalne dni pielęgnować świeżo wykonane betonowe i żelbetowe elementy domu?
Niestety, nawet te zabiegi na niewiele się zdadzą, jeśli w dni, w których zaplanowane jest betonowanie elementów domu, będzie panować bardzo wysoka temperatura. Nawiasem mówiąc w takich ekstremalnych warunkach cieplnych w ogóle poprawne wykonywanie prac budowlanych – nawet tych, które pod względem termicznym są mniej wymagające niż betonowanie elementów konstrukcyjnych domu – jest trudne i uciążliwe.
Wprawdzie nawet w skrajnie upalne dni temperatura powietrza potrafi nocą obniżyć się o 10 i więcej stopni Celsjusza, ale na budowie domu jednorodzinnego nie ma to większego znaczenia. Po prostu na niej z reguły w nocy nie prowadzi się robót betoniarskich i to z kilku powodów.
Po pierwsze – dla poprawnego wykonania betonowych i żelbetowych elementów domu podczas upalnego lata nawet te niższe nocne temperatury i tak są zbyt wysokie. Po drugie – w godzinach nocnych z reguły nie pracują wytwórnie betonu towarowego i zasady tej z pewnością nie złamią dla małej budowy, na którą zamawiane ilości mieszanki betonowej nie są bardzo duże. Po trzecie – na małych placach budowy zwykle nie ma odpowiedniego oświetlenia do prowadzenia nocą prac betoniarskich, wymagających dużej sprawności i staranności. Po czwarte – nocne betonowanie z pewnością zwiększy koszty budowy domu w stanie surowym i może mieć negatywny wpływ na relacje dobrosąsiedzkie.
Trzeba przy tym pamiętać, że betonowanie w wysokiej temperaturze jest ryzykowne także dlatego, że wiązanie cementu jest reakcją egzotermiczną, co oznacza, że wydzielają się wtedy duże ilości ciepła. Podczas betonowania elementów domu w chłodnych i zimnych porach roku zjawisko to można nawet uznać za zaletę, ale w upalne lato proces wiązania cementu dodatkowo podnosi temperaturę układanej mieszanki i przyspiesza parowanie z niej wody zarobowej do otoczenia.
Elementy domu, których nie należy wykonywać w upalne dni
Generalnie wysoka temperatura nie służy budowie domu również dlatego, że wpływa negatywnie na samopoczucie, koncentrację i wydajność wykonawców. Są jednak takie jego elementy konstrukcyjne, którym szczególnie szkodzi betonowanie ich podczas upalnej pogody.
Zaliczyć do nich należy fundamenty domu. Przy czym dotyczy to nie tylko płyt fundamentowych (Fot. 6), które wystawione całą swoją powierzchnią na promieniowanie słoneczne mają bezpośredni i długotrwały kontakt z bardzo gorącym powietrzem. Także na jakość tradycyjnych ław fundamentowych, które na małych budowach najczęściej wykonywane są w wąskich wykopach (Fot. 7), wysoka temperatura ma negatywny wpływ. Nagrzany grunt skutecznie bowiem odciąga wodę zarobową z bocznych i dolnych powierzchni świeżo zabetonowanych ław. Przez to ich beton staje się w tych miejscach porowaty i później łatwo nasiąka wilgocią gruntową, także taką, w której znajdują się agresywne kwasy organiczne.
Destrukcyjne oddziaływanie bardzo wysokiej temperatury dotyczy także świeżo wykonanych stropów żelbetowych, które w upalne dni są intensywnie nagrzewane przez słońce. Dotyczy to szczególnie płytowych stropów monolitycznych, które w całości betonowane są na placu są budowy.
Wprawdzie w upalne dni stropy te można stosunkowo łatwo – przez częste zraszanie wodą i zakrywanie folią – chronić przed nagrzewaniem i utratą wody zarobowej, ale dotyczy to jedynie ich górnej powierzchni. Od spodu szczelne deskowanie (Fot. 8) chroni wprawdzie płyty stropowe przed utratą wody zarobowej, ale nie przed wysoką temperaturą. Skutki tego są takie, że z powodu dużego skurczu mocno podgrzanego betonu stropy te rysują się w całej swojej grubości, co jest widoczne od spodu, jeśli od góry poleje się je wodą (Fot. 9). Na szczęście rysy te, które mają dość przypadkowy przebieg, zwykle nie obniżają nośności i sztywności takich stropów, ale najlepiej pokazują co wysoka temperatura potrafi zrobić świeżo wykonanym elementom z betonu.
Bez betonowania w skrajnym upale
Najlepszym sposobem na uniknięcie skutków zagrożeń termicznych jest całkowita rezygnacja z betonowania konstrukcyjnych elementów domu w skrajnym upale i przełożenie tych prac na chłodniejsze dni. Warto bowiem mieć świadomość, że betonowanie w takich warunkach może odbić się negatywnie nie tylko na trwałości, ale także na nośności i sztywności betonowych i żelbetowych elementów domu.
Problemem jest jedynie to, że z powodu postępujących zmian klimatycznych, pogoda na Ziemi – zarówno latem, jak i zimą – jest coraz trudniej przewidywalna. Mimo to – budując dom – warto śledzić jej prognozy, przynajmniej te krótkoterminowe, i na wszelki wypadek przesunąć o kilka dni dostawę betonu towarowego na budowę, by betonowanie – zwłaszcza odpowiedzialnych pod względem konstrukcyjnym elementów domu – mogło być przeprowadzone w przyjaźniejszej dla nich (czytaj: niższej) temperaturze.
WIĘCEJ NA TEN TEMAT
Dlaczego do budowy domu należy używać tylko pewnego cementu?
Jakie domieszki do betonu warto stosować na budowie domu?
Dlaczego mieszankę betonową po ułożeniu w formie trzeba starannie zagęścić?
Jak betonować w wysokiej temperaturze elementy konstrukcyjne domu?
Co zrobić, żeby układany podczas dużych upałów beton miał dobre parametry?
Dlaczego staranna pielęgnacja świeżo wykonanych elementów z betonu jest szczególnie ważna latem?