Dlaczego beton jest obecnie tak szeroko stosowany w domach jednorodzinnych?
W Polsce większość domów jednorodzinnych wybudowana jest w technologii, która nazywana jest murowaną. Nie zmienia tego fakt, że obecnie to tradycyjne określenie nie bardzo do nich pasuje, ponieważ poza murowanymi ścianami i – ewentualnie – drewnianymi więźbami dachowymi, pozostałe ich elementy konstrukcyjne wykonywane są z betonu. To przede wszystkim dzięki niemu budynki te są bezpieczne, trwałe oraz odporne na ogień. Nie pękają też z powodu drgań lub nierównomiernego osiadania gruntu pod ich fundamentami.
Beton jest materiałem bardzo trwałym, całkowicie niepalnym oraz odpornym na zawilgocenie. Co ważne, można z niego łatwo formować elementy domu o dowolnym kształcie, wielkości i funkcji. Należy jedynie pamiętać, że beton jest materiałem kruchym, co oznacza, że bardzo dobrze przenosi nawet duże naprężenia ściskające, ale ma małą wytrzymałość na rozciąganie.
Dlatego w wykonanych z betonu elementach domu te ich strefy, w których pod obciążeniem mogą wystąpić naprężenia rozciągające, zbroi się niewielką liczbą wiotkich prętów stalowych. Dzięki wykorzystaniu zgodnej współpracy betonu i zbrojenia powstał nowy pod względem jakościowym materiał budowlany, który najpierw nazywano żelazobetonem, potem – żelbetonem, a obecnie – żelbetem. Został on wymyślony prawie półtora wieku temu i od razu zrobił wielką karierę w prawie wszystkich dziedzinach budownictwa.
Zobacz: Do czego w konstrukcjach żelbetowych stal jest potrzebna betonowi, a beton – stali?
Swoją popularność beton zawdzięcza przede wszystkim specyficznym właściwościom fizycznym, umożliwiającym jego stosowanie w szeroko rozumianym budownictwie. W domach jednorodzinnych z betonu wykonywane są nie tylko ich elementy konstrukcyjne (Fot. 1) – jest również wykorzystywany w pracach instalacyjnych i wykończeniowych.
Dużą zaletą betonu jest również łatwość jego wytwarzania z cementu, kruszywa i wody, a następnie formowania z niego różnego rodzaju elementów domu, choć niewątpliwie procesy te wymagają od jego producentów i wykonawców wiedzy, doświadczenia i staranności oraz – co ważne – przestrzegania procedur technologicznych.
Beton towarowy
Mieszanka betonowa, z której wykonywana jest większość betonowych i żelbetowych elementów domu, jest obecnie w większości przygotowywana w profesjonalnych wytwórniach betonu towarowego. Następnie w zamówionych ilościach jest ona dostarczana bezpośrednio na plac budowy betonowozami, zwanymi popularnie „gruszkami” (Fot. 2). Z nich przywieziona mieszanka jest za pomocą pomp sprawnie podawana na deskowania, dzięki czemu betonowanie elementów domu przebiega szybko i bez większych przerw. Ważne jedynie, żeby taka mieszanka została przygotowana z pewnego cementu, wyprodukowanego w Polsce lub innym kraju Unii Europejskiej. To dlatego żadna szanująca się i dbająca o dobrą opinię wytwórnia betonu nie użyje do jej produkcji cementu o nieznanym składzie i pochodzeniu oraz o zawyżonym śladzie węglowym.
Betonowe fundamenty
Powszechne używanie betonu do wykonania fundamentów domu jest teraz czymś tak oczywistym, że trudno sobie wyobrazić, by mógłby go zastąpić jakiś inny materiał budowlany. Niezależnie od tego, czy są to ławy (Fot. 3), czy płyty fundamentowe, jeśli tylko są swoimi wymiarami, zbrojeniem i głębokością posadowienia dostosowane do warunków gruntowo-wodnych na działce, to wybudowane na nich budynki są bezpieczne i trwałe. Dotyczy to nie tylko budynków murowanych, ale i drewnianych. Aż trudno uwierzyć, że kiedyś do wykonania fundamentów domów używano ceramicznych cegieł, a nawet drewnianych bali.
Zobacz: Dlaczego fundamenty domu wykonuje się teraz wyłącznie z betonu?
Żelbetowy szkielet konstrukcyjny
Dzięki dużej sztywności żelbetowego szkieletu, składającego się z połączonych ze sobą monolitycznie słupów i belek, wypełniające jego pola murowane ściany domu (Fot. 4) są odporne na nierównomierne osiadanie i drgania gruntu. Dotyczy to także całej bryły budynku, która dzięki zastosowaniu żelbetowego szkieletu nabiera dużej sztywności. Podobne funkcje usztywniające pełnią także te ściany domu, które wykonane są z betonu i obustronnie zbrojone siatkami z prętów stalowych, chociaż zdecydowanie częściej spotyka się je w wysokich budynkach wielomieszkaniowych niż w domach jednorodzinnych.
Zobacz: Dlaczego ściany domów z żelbetowym szkieletem konstrukcyjnym są odporne na uszkodzenia?
Stropy
Żelbetowe stropy – w przeciwieństwie do drewnianych – są przede wszystkim całkowicie niepalne oraz zdecydowanie bardziej od nich ”ciche”. Dla komfortu i bezpieczeństwa mieszkańców ma to oczywiście duże znaczenie. Ważne też, że obwodowe wieńce stropów żelbetowych dodatkowo usztywniają bryłę budynku. Wszystkie te zalety mają zarówno częściowo prefabrykowane stropy gęstożebrowe, jak i – coraz częściej stosowane – monolityczne stropy płytowe, wykonywane w całości na placu budowy (Fot. 5).
Zobacz: Dlaczego w domach ze stropami żelbetowymi mieszkańcy mogą czuć się bezpiecznie?
Schody
Niepalność schodów żelbetowych jest szczególnie ważna dla tych mieszkańców, którzy w czasie pożaru domu chcą się bezpiecznie przemieścić z piętra na parter. Istotne jest także to, że takie schody są dużo sztywniejsze i „cichsze” od drewnianych. Obecność w budynku schodów żelbetowych(Fot. 6) zwiększa też jego sztywność jako całości. Dla wykonanych z betonu schodów zewnętrznych ważna jest także – znacznie większa niż drewnianych – ich trwałość i odporność na destrukcyjne oddziaływanie czynników atmosferycznych.
Zobacz: Dlaczego schody żelbetowe są ważne dla konstrukcji domu?
„Ciepłe” podłogi
Wiele domów jest obecnie ogrzewanych pompą ciepła. Jej sprawność jest szczególnie duża wtedy, gdy ciepło z niej przekazywane jest do przewodów zatopionych w betonowej wylewce podłogowej o grubości około 8 cm (Fot. 7). Takie wielkopowierzchniowe i niskotemperaturowe ogrzewanie podłogowe, nazywane popularnie „podłogówką”, jest nie tylko efektywne pod względem energetycznym, ale i komfortowe dla mieszkańców. Przede wszystkim przy nim powietrze w pomieszczeniach ma od podłogi do sufitu prawie stałą temperaturę. Ponadto nie krąży w nich kurz, co ma miejsce wtedy, gdy napływające przez okna chłodne powietrze ogrzewane jest przez gorące zamontowane pod nimi grzejniki ścienne.
Elementy wykończeniowe
Beton bywa też wykorzystywany jako materiał wykończeniowy. W domach o nowoczesnej architekturze często jego żelbetowe elementy konstrukcyjne – słupy, belki, stropy i schody – pozostawia się „surowe”, czyli bez wykończenia. Atrakcyjna surowość tych elementów nie jest jednak przypadkowa – mają one powierzchnię albo idealnie gładką, albo starannie wyprofilowaną w fakturę, przypominającą na przykład tradycyjne szalunki wykonane z desek (Fot. 8). O takich elementach, które pełnią zarówno funkcje konstrukcyjną i wykończeniową, mówi się, że są wykonane z betonu architektonicznego.
Zobacz: Czym beton architektoniczny różni się od konstrukcyjnego?
Fot. SPC
Z drobnoziarnistego betonu wykonuje się także płytki wykończeniowe, które mogą z powodzeniem zastąpić okładziny ceramiczne, w tym także te ostatnio najbardziej popularne, czyli gresowe. Cementowe płytki (Fot. 9) można układać na ścianach niezależnie od tego, z czego są wykonane – zarówno wewnątrz domu, jak i na jego elewacjach.
Zobacz: Jakie są zalety ściennych okładzin z betonu?
WIĘCEJ NA TEN TEMAT
Dlaczego do budowy domu należy używać tylko pewnego cementu?
Co najbardziej odróżnia beton od innych materiałów stosowanych do budowy domu?
Dlaczego konstrukcje monolityczne można wykonywać tylko z żelbetu?
Dlaczego konstrukcje z betonu – bardziej niż z innych materiałów – są odporne na ogień?
Dlaczego bez betonu nie da się zbudować domów drewnianych?
Od czego zależy nośność, sztywność i trwałość konstrukcji betonowych i żelbetowych?